logo, kancelaria adwokacka legionowo

Prawo odmowy składania zeznań – komu przysługuje?

Spis treści

Prawo do odmowy zeznań w prawie karnym

Prawo odmowy składania zeznań w postępowaniu karnym jest istotnym wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku składania zeznań przez świadków. To prawo przysługuje określonym kategoriom osób i w specyficznych okolicznościach, szczególnie w kontekście zeznań składanych przez osobę najbliższą oskarżonemu.

Zgodnie z art. 182 kodeksu postępowania karnego – prawo do odmowy zeznań posiada:

  • Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań.
  • Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.
  • Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.

Komu przysługuje prawo odmowy składania zeznań?

Prawo odmowy składania zeznań przysługuje osobom najbliższym dla oskarżonego. Zgodnie z art. 115 § 11 Kodeksu karnego, do osób najbliższych zalicza się:

  • Małżonka oskarżonego,
  • Wstępnych (rodzice, dziadkowie),
  • Zstępnych (dzieci, wnuki),
  • Rodzeństwo,
  • Powinowatych w tej samej linii lub stopniu (teściowie itp.),
  • Pasierbów,
  • Osoby pozostające w stosunku przysposobienia oraz ich małżonków,
  • Osoby pozostające we wspólnym pożyciu z oskarżonym.

Uwagi do prawa odmowy składania zeznań

  1. Małżeństwo i przysposobienie: Prawo odmowy zeznań istnieje także po ustaniu małżeństwa lub przysposobienia.
  2. Narzeczeństwo: Jeśli narzeczony/a oskarżonego nie pozostaje we wspólnym z nim pożyciu, to nie jest uznawany/a za osobę najbliższą.
  3. Powinowactwo: Prawo odmowy zeznań przysługujące powinowatemu (np. teściowi, synowej) trwa także po rozwodzie z oskarżonym.
Prawo odmowy składania zeznań – komu przysługuje?

Kiedy i jak skorzystać z prawa odmowy składania zeznań?

Oświadczenie o skorzystaniu z prawa odmowy składania zeznań powinno zostać złożone nie później niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. Świadek, który skorzystał z tego prawa, może jednak zmienić decyzję i złożyć zeznania w późniejszym czasie.

Zakres odmowy zeznań

Odmowa zeznań dotyczy całości zeznań, co oznacza, że osoba najbliższa w ogóle nie występuje w sprawie jako świadek. Warto jednak zauważyć, że jeśli świadek odmówił zeznań, sąd może przesłuchać inne osoby znające okoliczności sprawy.

Prawo do odmowy zeznań w prawie administracyjnym

Artykuł 83 Kodeksu postępowania administracyjnego reguluje kwestię prawa do odmowy zeznań w postępowaniu administracyjnym.

Zakres osób uprawnionych do odmowy zeznań.

Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem:

  • Małżonka strony,
  • Wstępnych (np. rodzice, dziadkowie),
  • Zstępnych (np. dzieci, wnuki),
  • Rodzeństwa strony,
  • Powinowatych pierwszego stopnia strony (np. teściowie),
  • Osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
  • Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

Odmowa odpowiedzi na pytania.

Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby:

  • Narazić jego lub jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną,
  • Spowodować hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową dla niego lub jego bliskich,
  • Spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej.

Obowiązki organu administracji publicznej.

Przed odebraniem zeznań, organ administracji publicznej ma obowiązek uprzedzić świadka o:

  • Prawie do odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania,
  • Odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań.

Ochrona mediatora

Mediator nie może być przesłuchany w charakterze świadka co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że uczestnicy mediacji zwolnią go od obowiązku zachowania tajemnicy mediacji.

Prawo odmowy składania zeznań - Podsumowanie

Prawo odmowy składania zeznań jest ważnym mechanizmem ochrony relacji rodzinnych i prywatności. Osoby najbliższe oskarżonemu mają możliwość odmowy zeznań, co ma na celu ochronę ich przed konfliktem między obowiązkiem świadka a lojalnością wobec oskarżonego.

Udostępnij ten post: